Basiliek, Meerssen

Meerssen, Ulestraten, Geulle, Rothem, Bunde. Stipjes op het palet van het Heuvelland, met een indrukwekkende historie. Keizers, koningen, vorsten, pausen, bisschoppen en monniken lieten er hun sporen na, in de vorm van vestingen, kastelen, landgoederen en vooral kerken. Fraaie kerken, door de Paus verheven tot basilieken zelfs. Neem Meerssen, dorp met een welhaast grootstedelijke basiliek, die in steden als Keulen of Aken niet zou misstaan.Dankzij een schenking van koningin Gerberga in 968 overigens. De dochter van keizer Hendrik van Saxen en echtgenote van Lodewijk, koning van Frankrijk. Wie Meerssen bezoekt, kan niet om het indrukwekkende gebouw, de Basiliek van het Heilig Sacrament heen. Het is dan ook niet voor niets dat de kerk, door kenners hét pronkstuk van de Maasgothiek genoemd,in 1938 door Paus Pius XI tot Basiliek werd verheven.

De Basiliek kent een rijke traditie van de verering van het Heilig Sacrament. In 1222 zou een bloedwonder hebben plaatsgevonden. Tijdens de consecratie ontdekte de celebrant dat hij vergeten was water en wijn in de kelk te doen. Bij het breken van de hostie stroomde hieruit water en bloed dat werd opgevangen in de kelk. Door dit wonder kwam een pelgrimsstroom op gang, die al gauw leidde tot uitbreiding van de kerk.

Voor een nieuwe impuls zorgde het brandwonder dat in 1465 zou hebben plaatsgevonden. Tijdens een van de vele plundertochten die de regio teisterden werd de kerk in brand gestoken. Een jonge boer die zijn akker aan het bewerken was spoedde zich naar de kerk en redde het Heilig Sacrament uit de vlammenzee. Bij terugkeer bleek het werk aan zijn akker te zijn voltooid. De wonderen - en de toenemende schoonheid van de basiliek - hebben ervoor gezorgd dat Meerssen tot op de dag van vandaag pelgrimages kent.

Beide wonderen worden tijdens het jaarlijkse octaaf herdacht. De opening van het octaaf valt altijd op de donderdag na Drievuldigheidszondag waarna er acht dagen lang (vandaar octaaf) processies naar en door de basiliek trekken. Wie kent in het zuiden van de provincie niet de 'Meerssener Ganck', een korte devotionele rondgang rond het hoofdaltaar, aan het begin van het Sacramentsoctaaf, waarbij de pelgrims achter het altaar omlopen, aan de achterkant van het hoogaltaar de tabernakeldeur aanraken en vóór het altaar hun gebeden uitspreken.

De in 1988 volledig gerestaureerde Basiliek is een indrukwekkend bid- en stiltemonument. Met oogstrelende details, zoals de Theoteca, een sacramentstoren van negen verdiepingen. Richt de blik naar boven en geniet van de glas-in-loodramen van de Roermondse glazenier Charles Nicolas, wiens zoon Joep hem later in bekendheid voorbij zou streven. Natuurlijk ontbreekt ook Meerssens eigen zoon Charles Eyck niet. Ook van hem bevinden zich in de Basiliek prachtige gebrandschilderde ramen. De Basiliek in Meerssen is het bezoeken waard. En het hoeft echt geen pelgrimage te zijn. Gewoon binnenlopen mag ook.