Deelnemerdag Bezin in Limburg

Artikel geplaatst op 16-10-2011 - Door Han Walraven

Op woensdag 5 oktober 2011 is op Landgoed Kortenbos in Meerlo de deelnemerdag 2011 gehouden.

In een informele sfeer kon een 30-tal representanten van organisaties, bedrijven en instellingen die participeren in het samenwerkingsverband met elkaar van gedachten wisselen over het bezinningstoerisme in Limburg.

Ed Meijer, voorzitter van stichting Bezin in Limburg, benadrukte in zijn welkomswoord haar centrale taak en uitdaging: het faciliteren, coördineren en stimuleren van een diversiteit aan initiatieven om Limburg als dé bezinningsprovincie van Nederland op de kaart te zetten. Dagvoorzitter van deze deelnemerbijeenkomst was Robert Teulings, directeur van Thermae
2000 en eigenaar van de gastlocatie. Hij leidde tevens de drie sprekers van deze avond in.

‘Hoe worden we van deelnemer tot deelgever?'

In de eerste voordracht door opleider en registercoach Anette Man-Mul stond de fascinerende
rol centraal die het Afrikaanse continent de afgelopen tien jaar in haar leven heeft gespeeld.
Zij kwam er in contact met thema's als ‘schuld en vergeving' en het gedachtegoed van Nelson Mandela. Zich daarbij onder meer de vraag stellend hoe iemand na 28 jaar vernedering tóch
nog zonder wraakgevoelens de gevangenis kan verlaten.

Het antwoord daarop volgt in contacten die zij heeft met een voormalige gevangene die een aantal jaren samen met Mandela zat opgesloten op Robbeneiland. ‘De reden waarom zwart
en blank elkaar niet moeten haten', zo legde hij haar uit al wijzende op een groepje spelende kinderen ‘is omdat als wíj vechten, we daarmee hún toekomst verwoesten'.

Het riep bij haar de vraag op wat wij van zo'n man kunnen leren, levend in de huidige tijd waarin oudere paradigma's niet meer gelden en het besef van mondiale verbondenheid om bezinning vraagt. Of, met andere woorden, hoe je collectief veranderingen teweeg kunt brengen. "Je moet daarbij zoeken naar wat bindt en niet naar wat scheidt en het je eigen invulling geven: ‘Think global and act local'."

‘Ubuntu' is een Afrikaanse filosofie die als leidraad heeft - ‘ik ben' omdat ‘jij bent' - en de onderliggende basis vormt van haar onderneming Kerntact & Partners. ‘Een mens is een mens omdat anderen er zijn', leerde zij in Afrika, wat overigens niet te verwarren is met ‘Ik denk, dus ik ben' van René Descartes. "Het is de onderlinge verbondenheid die kracht biedt, het fundamentele besef ‘dat jij en ik één zijn'. Ditmaal niet vanuit de idee van ‘wat heb ik nodig', maar vanuit de gedachte ‘wat kan ik de ander bieden'."

In maart verleden jaar wil zij de ‘South African Ubuntu Foundation' oprichten. Bij navraag blijkt de domeinnaam al vastgelegd door een zekere Kevin Chaplin. Zijn website verwoordt exact datgene wat zij bedoelt. Chaplin heeft in 2006 zijn functie als bankdirecteur neergelegd en wijdt zich sindsdien volledig aan projecten waar kansarme kinderen worden opgevangen - inmiddels al meer dan duizend die een nieuw perspectief in hun leven krijgen geboden.

Voor zijn projecten werd de opmaat jaren geleden gegeven door ouders van een meisje dat door vier zwarte jongens werd vermoord die zij als lifters meenam. Het zijn juist deze ouders die hebben gepleit voor hun vrijlating, omdat opsluiting haaks stond op het levenswerk en gedachtegoed van hun dochter. De moordenaars - veroordeeld tot lange gevangenisstraffen - kregen clementie en twee van hen zijn nu projectmanager in de foundation van Chaplin. "Het
is Ubuntu in zijn meest wezenlijke vorm".

Om in haar verhaallijn vervolgens ook de stap naar het Europese hier en nu te maken. Wat betekent Ubuntu voor jezelf? In hoeverre ben je zelf in staat om te vergeven? Hoe kunnen we antwoorden vinden op vragen die in de toekomst gesteld zullen worden? Dan volstaan oude oplossingen niet meer, maar vraagt het antwoord om bezinning. En als liefde het sleutelwoord
is en niet angst: wat kan ik de wereld dan bieden, hoe word ik van deelnemer tot deelgever?

Of, om met Kevin Chaplin te spreken: "You build a living to earn, you build a life to give."

‘Tjonge-jonge-jonge!'

De tweede spreker van deze avond is Anne Douwe Knobbe die een perfecte aansluiting vindt op het thema van zijn voorgangster. Hij is een in de oorlog geboren Fries, een tijd waarin velen uit onze noordelijke provincie moesten vluchten voor de Duitse bezetter. Zo kwam familie van zijn moederskant in Afrika terecht.

Die Tweede Wereldoorlog heeft zijn sporen nagelaten bij de jonge Anne Douwe. Gedurende 20 jaar zwierf hij door Noord-Europa en kwam hij onder meer langs de Oder waar duizenden jonge militairen de dood hadden gevonden. "Enkel het gevolg van een machtspel. Omdat de Russen van geen wijken wisten en generaal Patton de stad Berlijn niet mocht veroveren."

Om meteen een overstap te maken naar de effecten van het onverwachte, het loslaten van geëffende denkpatronen: zijn geadopteerde Koreaanse dochter werkte in een restaurant en spreekt tevens vloeiend Fries. Een opmerking in hun eigen taal verwachtten Friese gasten uiteraard niet van een Aziatisch ogende, zij waanden zich in hun gesprek onverstaanbaar voor ‘buitenlanders'. "Het zijn die ‘veilige' stempels die we allemaal onbewust op de omgeving rondom ons drukken. Tot het moment dat je beseft dat die verschillen ook mogelijkheden bieden."

Vervolgens maakt hij een visionaire stap: naar een professor die recentelijk vertelde dat de barometer op ‘mooi weer' staat voor de rijken en op ‘slecht weer' voor de armen. "Wie dus niets heeft, zal proberen het te halen bij hen die wel bezitten. De bestorming van de Bastille was eind achtiende eeuw de opmaat voor de Franse Revolutie. De wereld die nu gaat komen, wordt er eveneens een van grote veranderingen."

De overgang naar die nieuwe wereld vereist een vermogen tot veranderen, waar volgens Knobbe voornamelijk kinderen over beschikken. "Zij hebben een onvoorstelbare wijsheid en zíj zijn onze grote winst. Daarom ben ik ook niet bang voor de toekomst. Vergelijk onze weg erheen met het vliegen in een helikopter. De piloot moet één vast punt in de verte nemen om zijn focus op te richten. Wij moeten ook ergens zo'n zoekpunt vinden, anders storten we in de diepte."

Elke buitenlandreis gaat Knobbe op onbekende plaatsen naar kerkhoven, "want aan grafstenen kun je aflezen waar mensen vandaan komen." Dat bleek in vroeger dagen vaak niet verder te zijn dan het buurdorp, een afstand die men nog kon lopen. "Toen kwam de fiets en inmiddels reizen we de hele wereld rond. Zoek daarom in die mondiale ruimte naar ‘het punt in de verte'."

Als richtinggevende etappe van die reis heeft Knobbe zijn vermogen afgestaan aan de Janne van der Veer Foundation, een stichting die kinderen financieel ondersteunt in hun ontwikkeling. "Dat gaf een gevoel van opluchting. Ik bezit geen auto en heb zelfs in kraakpanden gewoond. Nu komt de mooiste tijd van mijn leven: het werken aan bezinning."

Want als je over bezinning spreekt, dan heb je het volgens Knobbe heel concreet over ‘Back to Basics', over het bouwen van een klooster als in de begindagen, over het bouwen van een imaginaire nieuwe stad. De locatie weet hij al, de delta van de rivier de Tjonger in Friesland.

"En die nieuwe stad noemen we ‘Tjonge-jonge-jonge!", besluit hij.

Dr. Everhard de Jong
Hulpbisschop van Roermond

‘Increasing Jezus' marketshare'

God moet je vinden en ontdekken in jezelf. Een proces dat je kunt benaderen volgens dezelfde methodieken die bij reclame werken. Want ‘Increase my market-share' - ‘vergroot mijn marktaandeel' is de boodschap die Christus aan de Kerk als opdracht heeft meegegeven. "Het verkondigen van die blijde boodschap is in feite de core-business van de Kerk. Ook in de moderne marketingterminologie blijft de vraag overeind wat ons ‘product' feitelijk is."

Dat blijkt Jezus Christus zelf te zijn; als product, marketeer en salesman tegelijk. Hij is degene die als boodschap verkocht moest worden en voor 30 zilverlingen zelf werd verkocht. Jezus is het doel van de boodschap en tevens de boodschap zelf. "En het is geen ‘product' dat we naar eigen goeddunken kunnen modelleren."

"Blijkbaar sloeg de ‘Ubuntu'-boodschap van Christus destijds niet erg aan. Want ondanks zijn wonderen en grote populariteit is hij tóch gekruisigd. Eigenbelang en egoïsme waren blijkbaar sterker, maar niettemin heeft hij momenteel meer dan anderhalf miljard volgelingen." Hij is gestorven, begraven en verrezen en heeft zich nadien nog aan mensen getoond. Met boodschappen in een perfecte moraliteit die attractief zou moeten zijn om te vermarkten. Maar waarom zijn de kerken dan leeg en komen de mensen niet?"

De Jong neemt de wijze waarop de Kerk de markt benadert onder de loep, de ‘vermarkting' van het geloof zo te zeggen. Van belang bij elke vorm van marketing is de geloofwaardigheid van de boodschap - en daar ligt momenteel het probleem. Hij refereert daarbij aan een boek van Charles Swietert met de titel ‘De marketing van God' waarin de fasen van marketing worden omschreven. Zij gaan uit van de vier onderlinge combinatiemogelijkheden van een nieuw of bestaand product met een dito markt.

Probleem bij de marketing van Jezus is dat de Kerk tot dusver teveel product- en te weinig marktgericht is geweest. "Wanneer je namelijk klantgericht zou denken, dan kun je een product in de markt zetten dat van meet af aan zijn doel duidelijk communiceert. En antwoord geeft op de zakelijk-technische vragen als het ‘Wie?, Wat? en Hoe?'.

Voor het invullen van ‘Wie?' kun je de gemeenschap te lezen, het ontmoetingsmoment waar mensen gezamenlijk iets doen. Voor het ‘Wat?' kan het mysterie Gods gelden. Het ‘Hoe' ten slotte, is de wijze waarop je de boodschap wilt overbrengen. "Deze drie aspecten dienen in Bezin in Limburg gelijkelijk aandacht te krijgen."

Daarvoor dient een juiste balans gevonden te worden, omdat mysterie, gemeenschap en zending (of marketing) onderling samenhangen in kruisverbanden. Een overdaad aan ‘mysterie' maakt zweverig, een gebrek eraan is niet boeiend genoeg. Grote nadruk leggen op ‘gemeenschap' leidt tot ruzie en jaloezie, het alternatief is dat mensen afhaken. De focus sterk richten op ‘zending' geeft geen thuis-gevoel en te weinig ‘verkoopt' weer niet. "Bezin in Limburg vraagt om een juiste orkestratie en doordachte wijze van aanpak."

Als voorbeeld neemt hij vijf trefwoorden, waarvan de beginletters het woord ‘RADIO' - Latijn voor ‘ik straal' - vormen en de kern van bezinning weergeven. Radicaal vraagt om ‘er voor te gaan!', Authentiek refereert aan ieders uniciteit, Dienstbaar impliceert zelfreflectie op je wijze van handelen, Inspirerend geldt het meest nog voor de Heilige Geest, en Ont-moeten is te beschouwen in zijn letterlijke betekenis van ‘niet-moeten', het vrije en persoonlijke contact tussen mensen onderling.

Concluderend blijkt dat je deze wijze van bezinnen - heel concreet - overal ten uitvoer kunt leggen. Op school, in de sportclub, in het ziekenhuis; in alle geledingen van de maatschappij biedt het geloof aan eenieder mogelijkheden om zijn eigen, individuele weg te vinden.

"Het enige wat ik kan zeggen is: Ben niet bang."

Plaats uw reactie

Reacties

Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel